NSND BẠCH TUYẾT:
Bảo tồn là một quá trình
Chúng ta cần một nhà hát cải
lương đúng nghĩa, đúng chất. Với tình hình hiện nay, nhà hát Trần Hữu
Trang không thể đáp ứng được nhu cầu của sân khấu cải lương. Những bất
cập của sân khấu cải lương hiện nay là kinh tế đất nước đã phát triển mà
cả nước chưa có một nhà hát cải lương đúng chuẩn. Đó là điều đáng suy
ngẫm cho những nhà làm quản lý.
Khi đến nhiều thủ đô, thành phố lớn trên
thế giới, tôi không khỏi choáng ngợp trước sự đầu tư nhà hát của đất
nước họ. Chúng ta đừng đợi đến kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương thì
mới dồn dập tổ chức những hoạt động kỷ niệm.
| "Sự bảo tồn phải là một quá trình bền bỉ chứ không phải “đến hẹn lại lên” và làm một cách qua loa, đại khái" - NSND Bạch Tuyết |
Đạo diễn, NSƯT TRẦN MINH NGỌC, Trưởng ban Lý luận phê bình Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam:
Cần có sự định hướng rõ ràng, bài bản
Cải lương đang rơi vào giai đoạn suy
thoái, ít có vở mới. Hiện nay, sân khấu cải lương chỉ rầm rộ khi nhân
dịp kỷ niệm nào đó chứ chưa có sự định hướng rõ ràng. Nhiều người nói
yêu cải lương nhưng tham gia cải lương, làm cải lương trở nên hấp dẫn,
gần gũi thì lại chưa thấy.
Đạo diễn, NSƯT Trần Minh Ngọc, Trưởng ban Lý luận phê bình Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam
Vì chưa tìm được lối thoát nên sân khấu
cải lương vẫn ảm đạm, phải chờ đợi những yếu tố mới để cải lương được
“sống” đúng nghĩa. Về mặt nghệ thuật, cải lương không mai một, vẫn tồn
tại trong đời sống văn hóa, trong đờn ca tài tử nhưng về sân khấu biểu
diễn cải lương lại là điều đáng buồn.
Tôi nhận thấy nhiều nghệ sĩ trẻ yêu
nghề. Họ cần có sự định hướng rõ ràng từ những người đi trước bởi họ
chưa đủ lực. Điều đáng trân trọng là họ có sự nhiệt tình, tâm huyết nên
sân khấu cải lương vẫn tồn tại, dẫu suy thoái nhưng không chết hẳn.
Để có đường đi dài cho sân khấu cải
lương, cần đưa cải lương thành môn học trong nhà trường, có sự tương tác
qua lại giữa thầy - trò. Đó phải là một chương trình lâu dài chứ không
phải chỉ dừng lại ở việc tổ chức, đưa các đoàn biểu diễn đến trường cho
các em xem.
Lớp học giới thiệu cải lương, đờn ca tài tử cho thiếu nhi
| "Cần đưa cải lương thành môn học trong nhà trường, có sự
tương tác qua lại giữa thầy - trò. Đó phải là một chương trình lâu dài"
- NSƯT Trần Minh Ngọc |
NSƯT THANH THUÝ, Phó Giám đốc Sở Văn hóa -Thể thao TPHCM:
Không phải trách nhiệm của riêng ban, ngành nào
Bảo tồn văn hóa truyền thống không phải
là trách nhiệm của riêng ban, ngành nào. Nhà nước đã có nhiều chính sách
để công tác bảo tồn đạt hiệu quả. Tuy nhiên, trong mỗi giai đoạn phát
triển của đất nước, công tác bảo tồn và phát huy những giá trị truyền
thống sẽ có thuận lợi và thách thức riêng.
Sở VH-TT TPHCM đang phối hợp nhiều đơn
vị tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương. Trong đó
sẽ có những hoạt động hướng đến nguồn gốc ra đời của sân khấu cải lương
là đờn ca tài tử, hình thành ca ra bộ và những nghệ thuật sơ khai nhất
của cải lương.
NSƯT Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa -Thể thao TPHCM
| "Sẽ có những hoạt động hướng đến nguồn gốc ra đời của
sân khấu cải lương là đờn ca tài tử, hình thành ca ra bộ và những nghệ
thuật sơ khai nhất của cải lương" - NSƯT Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn
hóa -Thể thao TPHCM |
Sở VH-TT cũng vừa được UBND
TPHCM phê duyệt đề án bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể đờn
ca tài tử Nam Bộ. Kế hoạch này sẽ được triển khai cụ thể trên địa bàn
TP. Nguồn gốc của sân khấu cải lương là đờn ca tài tử. Dưới góc độ của
người làm công tác quản lý, tôi hy vọng đề án này sẽ đưa đờn ca tài tử,
cải lương đi vào đời sống gần gũi hơn, đặc biệt trong môi trường học
đường.
NSƯT HUỲNH KHẢI, Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc, Nhạc viện TPHCM:
Ứng dụng công nghệ số
Cách vực dậy sân khấu cải lương hiện nay
là tạo sân chơi cho cải lương, đờn ca tài tử trên mạng, làm những clip
nhỏ, thu hút, phổ biến người xem. Trong thời đại công nghệ số, đó là con
đường dễ “thấm”, dễ đi vào lòng khán giả, đặc biệt là người trẻ.
NSƯT Huỳnh Khải, Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc, Nhạc viện TPHCM
| "Tạo sân chơi cho cải lương, đờn ca tài tử trên mạng là
con đường dễ "thấm" trong thời đại công nghệ số phát triển như hiện nay"
- NSƯT Huỳnh Khải |
Bên
cạnh đó, tài năng trẻ cần được nhà nước đầu tư. Sau mỗi hội thi, các
cuộc tranh tài, tài năng sân khấu cải lương phải được các trường, các cơ
sở chuyên nghiệp bồi dưỡng chứ không thể để họ tự “bơi” giữa dòng xoáy
của thị trường giải trí hiện nay.
Các trường đào tạo nghệ thuật nên có
chính sách đãi ngộ hợp lý với những nghệ sĩ thiếu bằng cấp và hợp tác
với các đơn vị tư nhân để đào tạo nguồn lực theo yêu cầu.
NSƯT KIM TỬ LONG:
Giảm giá vé để hút khán giả
Muốn sân khấu sáng đèn, người dân đến
sân khấu nhiều hơn thì giá vé phải thật rẻ. Tuy nhiên, trong tình trạng
thiếu sân khấu như hiện nay, giá vé rẻ là điều rất khó cho các đơn vị tổ
chức biểu diễn. Chúng ta đã nói quá nhiều về bảo tồn, phát huy những
giá trị văn hóa nhưng nhiều năm qua, con đường này vẫn còn quá trắc trở.
| "Những chương trình cải lương nên vì một mục tiêu là tôn vinh bộ môn nghệ thuật này chứ đừng vì lợi nhuận" - NSƯT Kim Tử Long |
Hướng đến kỷ niệm 100 năm sân
khấu cải lương, các sân khấu dốc sức tập vở, mang lại chút ánh sáng le
lói. Hy vọng sau hội diễn, sau đợt kỷ niệm thì các vở diễn ấy phải công
diễn cho công chúng xem. Đó là điều thiết thực, đem lại nhiều sắc màu
cho sân khấu cải lương, chứ không phải dựng vở chỉ để thi thố tài năng.
Hơn lúc nào hết, những chương trình cải
lương nên vì một mục tiêu là tôn vinh bộ môn nghệ thuật này chứ đừng vì
lợi nhuận mà để những giá trị vốn có của cải lương dần rơi rụng, “mất
điểm” trong lòng khán giả.
Đạo diễn, Th.S HOÀNG DUẨN, giảng viên Khoa Quản lý Văn hóa - Nghệ thuật, ĐH Văn hóa TPHCM:
Cần một rạp hát đúng nghĩa
Để cải lương tồn tại và phát triển thì
cần nhiều yếu tố, trong đó có những yếu tố giải quyết trong ngắn hạn và
có những yếu tố trong dài hạn. Chúng ta cần một rạp hát hiện đại đúng
nghĩa.
Đạo diễn, Th.S Hoàng Duẩn, giảng viên Khoa Quản lý Văn hóa – Nghệ thuật, ĐH Văn hóa TPHCM
| "Cần sự kết hợp nhanh gọn, ăn ý giữa những nhà làm công
tác quản lý văn hóa nghệ thuật và quản lý giáo dục trong các chương
trình giáo dục nghệ thuật" - Đạo diễn Hoàng Duẩn |
Các vở diễn để diễn “chiêu đãi”
cho HS-SV phải được diễn trong nhà hát hiện đại, chứ không đơn thuần là
đem đến các trường học, biểu diễn ngoài sân, mồ hôi nhễ nhại kể cả người
diễn lẫn người xem… Rồi hỏi HS-SV rằng các em có yêu cải lương không?
Câu trả lời ấy chắc ai cũng sẽ đoán được.
Hơn nữa, chúng ta cần sự kết hợp nhanh
gọn, ăn ý giữa những nhà làm công tác quản lý văn hóa nghệ thuật và quản
lý giáo dục để phối hợp trong các chương trình giáo dục nghệ thuật cho
HS-SV bằng các suất diễn trong nhà hát.
Quan trọng hơn nữa, môn giáo dục nghệ
thuật, trong đó có cải lương cần đưa vào trong học đường càng sớm càng
tốt để giáo dục và phát triển khán giả cải lương trong tương lai.
Thầy HUỲNH THANH PHÚ, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Du:
Nỗ lực giới thiệu cải lương vào học đường
Nhiều năm qua, Trường THPT Nguyễn Du đã
có nhiều nỗ lực để giới thiệu bộ môn nghệ thuật cải lương đến với HS.
Thực tế, muốn đưa cải lương vào học đường như một môn học không hề dễ.
Thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Du
Không hẳn là bài toán kinh phí mà điều
trăn trở là thế hệ nghệ sĩ gạo cội đã không còn nhiều người có khả năng
giảng dạy vì tuổi tác, sức khỏe. Nghệ sĩ trẻ thì mãi chạy show. Thế nên,
nếu muốn đưa cải lương vào học đường lúc này, chúng ta cần chương trình
đào tạo bài bản, chuyên sâu.
Nếu làm một bài toán nhỏ, trong 1.000 HS
của trường chỉ cần có 2 em đam mê cải lương, nhân rộng ra nhiều trường
trên địa bàn TP, con số ấy không hề nhỏ. Đó đã là thành công.
| "Muốn đi đường dài hãy bắt đầu từ những bài học nhỏ dưới mái trường" - Thầy Huỳnh Thanh Phú |